เที่ยวท่องวิถีไทย (1)

ผู้เขียนเชื่อว่าประชากรที่พักอาศัยอยู่ในกรุงเทพมหานครนี้ มีจำนวนมากที่อาจจะไม่รู้ว่า กรุงเทพมหานคร ที่ชาวเราอยู่อาศัยเป็นที่ทำมาหากิน เล่าเรียนศึกษากันมาเป็นเวลานานนั้น นอกจากความคุ้นเคยว่าเป็นเมืองใหญ่ มีความศิวิลัยด้วยความเจริญสมัยใหม่ ไม่แพ้เมืองหลวงของชาติใดในโลกนี้ มีสถานที่วัดวาอารามอันสวยงามจำนวนมาก มีอาคารทันสมัยสูงเสียดฟ้า

และในช่องว่าของความเจริญตามที่กล่าวมา ยังมีวิถีชุมชนแบบไทย สอดแทรกอยู่ทั่วไปตามย่านการค้าและที่อยู่อาศัย เช่น เราเคยได้ยินชื่อบ้านตามย่านต่างๆ อาทิ บ้านช่างหล่อ บ้านบาตร  ฯลฯ เป็นต้น

นอกจากนี้ยังมีชมรมและกลุ่มผู้อนุรักษ์วิถีชุมชนแบบไทย จัดกิจกรรมนำชมตามย่านสถานที่เหล่านี้อยู่เนืองๆ จำนวนไม่น้อยกว่า 30-40 กลุ่ม ต่อมากลุ่มเหล่านี้ได้มารวมตัวกัน เพื่อแลกเปลี่ยนความเห็นและจัดกิจกรรมร่วมกันในชื่อว่า “เครือข่ายการท่องเที่ยวภาคประชาสังคม” โดยมี กองการท่องเที่ยวของ กทม. เป็นผู้ประสานงานให้ความช่วยเหลือในบางกรณี

เมื่อวันเสาร์ที่ 26 พฤษภาคม 2555 เครือข่ายการท่องเที่ยวภาคประชาสังคม ได้จัดกิจกรรมนำเที่ยวแบบเดินเที่ยวท่องย่านบางกอกน้อย ฝั่งธนบุรี โดยใช้ชื่อกิจกรรมนี้ว่า ” ยลบ้านภูมิปัญญา มรดกวัฒนธรรม ชาวบางกอกน้อย  ณ บ้านมะตูม บ้านช่างหล่อ  บ้านข้าวเม่า และ บ้านบุ” มีผู้สนใจเข้าร่วมกิจกรรมครั้งนี้จำนวนกว่าร้อยคน อายุอานามตั้งแต่เด็กอายุ 7 ขวบ ถึงผู้สูงอายุ 75 ปี ทั้งชายและหญิง ผู้เข้าร่วมกิจกรรมครั้งนี้มาจากหลากหลายสาขาอาชีพ เช่น อาจารย์ระดับรองศาตราจารย์ ครู ผู้ประกอบธุรกิจการค้า แม่บ้าน ผู้เกษียณงานจากภาครัฐและเอกชน เป็นต้น

ผู้จัดกิจกรรมนัดรวมพลลงทะเบียนที่ ท่าช้างวังหลวง ท่าข้ามเรือไปวัดระฆัง เวลาประมาณ 08.00 น. เมื่อเสร็จสิ้นการลงทะเบียนแล้วก็ลงเรือข้ามไปวัดระฆังฝั่งตรงข้าม ก่อนจะเดินทางเที่ยวชมย่านต่างๆก็มีการประชุมชี้แจงรายละเอียดต่างๆกันก่อน เพื่อความเข้าใจร่วมกัน

ผู้จัดและเป็นผู้นำเที่ยว กล่าวชี้แจงรายละเอียดต่างๆให้ผู้เข้าร่วมกิจกรรมรับทราบ สังเกตุให้ดีจะเห็นผู้สนใจมาร่วมกิจกรรมครั้งนี้จำนวนมาก เกินความคาดหวังของคณะผู้จัด

สถานที่ประชุมชี้แจงนี้อยู่ด้านข้างของวัดระฆัง ข้างประตูที่จะเดินออกหลังวัด

 

ผู้จัดได้เชิญ รศ.วราภรณ์ สุรวดี ประธานเครือข่ายการท่องเที่ยวภาคประชาสังคม มาพูดทักทายผู้เข้าร่วมกิจกรรม และท่านก็จะเดินท่องเที่ยวไปกับพวกเราด้วย

 

 

 

 

แผนที่โดยสังเขปแสดงเส้นทางที่คณะเที่ยวท่องย่านบางกอกน้อย จะเดินทางไปเที่ยวชมในช่วงครึ่งวันเช้านี้ เส้นทางที่คณะฯเดินทางไปนั้น จะเป็นซอยแคบๆลัดเลาะไปตามหมู่บ้านต่างๆ สันนิษฐานว่าเมื่อก่อนคงจะเป็นทางเดินเท้าในสวน ต่อมาก็พัฒนามาเป็นซอยพอให้รถวิ่งเข้าออกได้ แต่ไม่สามารถจะขยายให้กว้างมากกว่านี้ เพราะติดกับรั้วบ้านของประชาชน

ซอยแคบๆแบบนี้มีอยู่จำนวนมากมายในกรุงเทพมหานคร เพราะกรุงเทพมีความเจริญขยายตัวเมืองออกไปโดยไม่มีผังเมืองกำกับ ถนนหนทางจึงเป็นไปตามธรรมชาติเดิมๆ

ตามกำหนดการเมื่อประชุมชี้แจงรายละเอียดแล้ว เดินออกหลังวัดระฆังเข้าสู่ถนนอรุณอัมรินทร์ เลี้ยวซ้ายเดินเท้าเข้าสู่ตรอกมะตูม ที่ตั้งบ้านมะตูม แหล่งประกอบอาชีพเก่าแก่ ฟังเรื่องราวความเป็นมาของผลิตภัณฑ์มะตูม และร่วมอุดหนุนสินค้าชุมชนคือ มะตูม แต่น่าเสียดายที่ช่วงนี้ไม่ใช่ฤดูการออกผลมะตูม จึงไม่มีสินค้าให้อุดหนุนมากนัก

ตามที่กล่าวมาแล้วว่า ชุมชนย่านนี้มีทางเดินเป็นซอยแคบๆ (ประมาณ 4-5 เมตร) ฉะนั้นจึงค่อนข้างจะแออัดกันสักหน่อย กับจำนวนคนที่มาเที่ยวชมจำนวนร้อยกว่าคน

แต่ทุกคนก็มีความสนุกสานในการมาเที่ยวชมครั้งนี้ ไม่ได้คิดว่าเป็นความไม่สะดวกแต่ประการใด โชคดีที่ช่วงเช้าวันนี้อากาศไม่ร้อนมากนัก ทุกคนจึงเดินกันอย่างสบายๆตามสมควร

ต้องเรียนให้ทราบว่าการเที่ยวท่องชมบ้านภูมิปัญญาไทย ย่านบางกอกน้อยวันนี้ ต้องเดินกันเป็นส่วนใหญ่ แต่ดูเหมือนทุกคนก็ยิ้มสู้แบบไม่ท้อถอย อาจจะเหนื่อยบ้างก็เป็นธรรมดาของการเดินเป็นระยะทางหลาย กม. จะมีจุดพักขาบ้างก็ตรงชุมชนบ้านที่จะมาชมเท่านั้น

หลังจากนี้คณะฯก็เดินเท้าเข้าสู่ “ศาลาแดง” บ้านช่างหล่อ ซึ่งเป็น “ศาลากลางบ้าน” ที่เหลืออยู่เพียงสามแห่งในกรุงเทพ ผู้จัดฯได้เล่าประวัติการตั้งถิ่นฐานแต่ครั้งกรุงธนบุรี ชมการสาธิตการหล่อพระโดยสังเชป และร่วมเล่นสะบ้าทอย ซึ่งเป็นการละเล่นสะบ้าแบบไทย ไม่เหมือนสะบ้าของชาวมอญที่พระประแดง

เดิมทีศาลากลางบ้านนี้สร้างด้วยไม้ และชำรุดทรุดโทรมไปตามกาลเวลา ชั้นบนเป็นพิพิธภัณฑ์เก็บสิ่งของเก่าแก่ที่หาดูยาก แต่น่าเสียดายที่ไม่มีคนดูแลรักษาให้ดีเท่าที่ควร สิ่งของต่างๆนั้นก็ชำรุดเสียหายเป็นจำนวนมาก เช่น ตู้ไม้ ภาพเขียนด้วยสีน้ำมันขนาดใหญ่ ฯลฯ ปัจจุบันศาลากลางบ้านนี้อยู่ในความดูแลของเขตบางกอกน้อย และให้ชาวบ้านมาใช้เป็นสถานที่พบปะสังสรรค์กันตามเทศกาลต่างๆ

คณะฯท่องเที่ยวชมการสาธิตการหล่อพระพุทธรูป โดยชาวบ้านผู้ชำนาญการ จากการบอกเล่าของชาวบ้านทราบว่า ปัจจุบันนี้บ้านช่างหล่อ ตรงนี้ไม่มีการหล่อพระพุทธรูปแล้ว แต่ยังรับงานหล่อพระพุทธรูปขนาดใหญ่อยู่ ส่วนโรงงานหล่อนั้นได้ย้ายออกไปตั้งอยู่ย่านชานเมือง เช่นที่ อ้อมน้อย สามพราน นครปฐม เพราะทางราชการประกาศมิให้มีโรงงานหล่อ เนื่องจากมีมลพิษ ควันไฟที่เกิดจากการหล่อ อาจจะเป็นอันตรายต่อชุมชน

ตรงลานด้านหน้าศาลากลางบ้าน มีสถานที่สำหรับเล่นทอยสะบ้าแบบไทย ซึ่งวันนี้มีอยู่ที่ชุมชนนี้เพียงแห่งเดียว เทศกาลตรุษสงกรานต์จะมีชาวบ้านในชุมชนบ้านช่างหล่อมาเล่นทอยสะบ้ากันอย่างสนุกสนานทุกปี

ที่เห็นในภาพเป็นคณะนักเรียนกรมอู่ทหารเรือที่มาเที่ยวชมสถานที่แห่งนี้ต่างเล่นทอยสะบ้ากันอย่างสนุกสนาน

ด้านข้างของลานทอยสะบ้าแบบไทย ใต้ต้นโพธิ์อันเก่าแก่ มีการประดิษฐานรูปพระวิษณุกรรม ซึ่งเป็นเทพเจ้าทางการช่างทุกประเภท นัยว่ารูปพระวิษณุกรรมนี้สร้างขึ้นมาจากเถ้าเชื้อเพลิงที่สุมหล่อพระพุทธรูป เป็นสิ่งศักสิทธ์ที่ชาวบ้านในชุมชนนี้เคารพสักการะ

หลังจากเที่ยวชมสิ่งต่างๆจนสมควรแก่เวลาแล้ว ก็เดินเท้าต่อไปยังตรอกข้าวเม่า ถนนอิสรภาพ

ถึงบ้านข้าวเม่า ชมพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นบ้านข้าวเม่า  ที่แสดงวิถีชีวิต อาชีะดั้งเดิม ภาพเก่าเล่าเรื่อง สาธิตภูมิปัญญาการทำขนมไทยโบราณ ตามตำรับดั้งเดิม การกวนกาละแมเม็ด การทำข้าวเท่าหมี่ ที่หาทานได้ยาก ลิ้มลองและเลือกซื้อขนมไทย อาทิ กาละแม ข้าวเม่าหมี่

คณะฯกำลังรับฟังการเล่าเรื่อง การทำขนมไทยแบบดั้งเดิม เช่น กาละแมเม็ด ข้าวเม่าหมี่ โดยคุณอนุชา เกื้อจรูญ ซึ่งเป็นผู้สืบสานภูมิปัญญานี้มาจากครอบครัว และวันนี้คุณอนุชาก็ยังไม่เลิกทำขนมแบบไทยโบราณนี้

คุณอนุชาเล่าว่าปัจจุบันนี้จะหาทานขนมกาละแมแบบดั้งเดิมได้ค่อนข้างยาก เพราะมีทำบ้านของคุณอนุชาเท่านั้น ที่ยังคงอนุรักษ์ภูมิปัญญานี้อยู่ สำหรับผู้สนใจมักจะมาสั่งทำเสมอๆตามเทศกาลตรุษสงกรานต์

 

โปรดติดตามอ่านตอนต่อไป

ขอขอบคุณข้อมูลจากเอกสารการนำเที่ยวและการบรรยายของคุณอนุชา เกื้อจรูญ

สนใจข่าวสารการนำเที่ยวชมวิถีไทย โปรดดูเพิ่มเติมที่ http://www.facebook.com/เครือข่ายการท่องเที่ยวภาคประชาสังคม

 

 

Explore posts in the same categories: เที่ยวท่องวิถีไทย

ป้ายกำกับ: , , , , , , , ,

You can comment below, or link to this permanent URL from your own site.

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s


%d bloggers like this: